Akaryakıt Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Akaryakıt , gaz yağı, mazot ( motorin ), benzin gibi ve genellikle kinetik enerji olmak üzere mekanik enerji elde etmek için kullanılan sıvı haldeki yakıttır. Çoğunlukla fosil yakıt olsa da etanol ve biyodizel gibi akaryakıtlar da mevcuttur.

Günümüzde pek çok firma EPDK ( Enerji Piyasası Denetleme Kurumu ) ‘nın da etkisi ile, AKİS ( Akaryakıt Kalite İzleme Sistemi ) kapsamında “tesadüfi örneklem” yöntemiyle denetlenmektedir. Peki nedir bu tesadüfi örneklem?

Kurum tarafından gönderilen bir denetleyici, normal bir müşteri gibi aracına atlayıp herhangi bir istasyona gitmektedir. Akaryakıtını aldıktan sonra numunenin incelenebilmesi için, laboratuvarlara bu numunelerden gönderilir.

Türkiye’ de, akaryakıt fiyatları, firmadan firmaya çok fazla değiştiği için – özellikle son akaryakıt zammı ndan sonra- ülkemiz insanları, akaryakıt indirimi ni dört gözle bekler olmuştur.

Kalitesi olarak, Avrupa araçlarda emisyon seviyesi olarak EU6 ( EURO 6 ) uygulamaktadır. EU6′ ya göre, CO2 emisyonu günümüzde 130g/km’ dir. Ancak bu emisyon değerlerini 2021 yılına kadar 95 g/km’ ye düşürüleceğini söylemiştir.

Benzin

Yakıt çeşitlerini bilmeden önce, bu yakıt çeşitlerinin de nasıl çalıştığını bilmek gerekmektedir diye düşünmekteyim.

Benzinli motorlar, Otto çevrimine göre çalışır. Otto çevrimi, adından da anlaşılacağı üzere, Nikolaus Otto adında Alman makine mühendisi tarafından 1876 yılında mayıs ayında icat edilmiştir. Üretilen ilk benzinli motorun verimi %5’i civarlarındadır. Günümüzde ise, bu oranı yaklaşık olarak %20-25 civarlarındadır.

akaryakıt

İlk olarak, Emme zamanı (1), emme aşamasında enjeksiyondan gelen benzin ve temiz hava karışımı ile emme sübabının açılmasıyla birlikte yanma odasına gönderilir.

Sıkıştırma zamanı (2), silindirin içerisindeki hava ve benzin karışımı, pistonun yukarı hareketiyle sıkıştırılarak, grafikten de gözleneceği üzere basıncın ve sıcaklığın artmasını sağlar.

Yanma (3), buji yardımıyla, yanma odasına gönderilen benzin-hava karışımı ateşlenir (buji yardımıyla) ve açığa çıkan enerji ve diğer mekanik aksamlar ile tekerleklere gücün iletilmesini sağlar.

Egzoz (4), yanmış olan yakıt-hava karışımının dışarı atılmasını sağlar.

Benzinli araçlar, günümüzde özellikle dizeller kadar az yaktığı ve çevreyi daha az kirlettiği için, son zamanlarda çok fazla artış göstermektedir.

Motorin ( Dizel )

1892 yılında, Alman mühendis olan Rudolf Diesel tarafından bulunmuştur. Dizel motorlar dört zamanlı çalışır. ( emme, sıkıştırma, yanma, egzoz ) Motorinin yanabilmesi için silindirde sıkıştırılan havanın en az 400-500 C sıcaklıkta olması gerekir. Gazlar sıkıştırıldığında sıcaklığı yükseldiği için, dizel motorlarda, gazların bu özelliğinden dolayı, yakıt kendiliğinden ateşlenir. Hava, dizel motorun silinidirinin içine çekilir.

akaryakıt

Dizel motorların verimleri, benzinli motorlara nazaran daha yüksektir. Ayrıca açığa çıkan güç ve bunla beraber güçleri de yüksektir. Bu sebeple, düşük devirde ve yüksek tork gerektiren işlerde dizel motorlar kullanılmaktadır.

Dezavantajlarına gelince, dizel motorların yüksek basınç ve yüksek sıcaklıklarda çalışması gerektiği için, motorunun ve güç aktarım organlarının daha mukavim olması gerekmektedir. Bu sebeple üretim maliyetleri de yüksektir. Ayrıca, çevre kirliliği açısından da, benzinli motorlara nazaran, havayı daha kirletici durumdadır.

AKİS, Türkiye’ deki akaryakıt kalitesinin artması için Euro 4 kalitenin üzerindeki standartlara taşımayı hedeflemiştir. EURO 4 emisyon standartlarında dizel araçlarda, kükürt sınırı 50 ppm ( parts per million ) koymuştur. 2009 yılından itibaren de EURO 5 emisyon normuna geçilerek, bu standart 10 ppm’ e çekilmiştir.

Her ne kadar tüm dizel yakıtların aynı kalitede olduğunu bilsek de; dizel motorlarda enjeksiyon sistemlerinin, yakıta bağlı olarak çok kolay etkilenebilmektedir. Bu sebeple, adı pek duyulmamış firmalar, yakıt fiyatlarını ucuzlatmak için biyodizel ve 10 numara yağ kullanarak fiyatları düşürmektedir. Şehir içlerinde denetimlerin fazla olduğu, hatta ve hatta LPG ( Liquid Propan Gas ) dolumu olan tesisleri tercih etmenizi öneririz.

Diğer yazılarımıza buradan ulaşabilirsiniz 🙂

Kaynak: Wikipedia

1 thought on “Akaryakıt Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir